Norman Davis nazwał go "najdoskonalszym zamachem wojskowym w historii nowożytnej Europy".

Wprowadzony 34 lata temu stan wojenny spowodował zawieszenie praw obywatelskich, na ulicach pojawiło się wojsko i czołgi, w więzieniach i ośrodkach internowania znalazło się około 10 tysięcy obywateli. Wielu z nich poniosło śmierć.

Wczoraj w Żninie odbyły się wojewódzkie uroczystości upamiętniające te wydarzenia z 1981 roku. W naszym mieście rozpoczęły się one mszą świętą w kościele pw. Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski, którą odprawił ks. kanonik Stanisław Talaczyński.

Po mszy uroczystości połączone z 35-leciem istnienia Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego "Solidarność" przeniesione zostały pod pomnik Walk i Męczeństwa. Wzięły w nich udział władze gminne i powiatowe, pojawił się też marszałek województwa Piotr Całbecki oraz po raz pierwszy po objęciu stanowiska, wojewoda kujawsko-pomorski Mikołaj Bogdanowicz.

Pod pomnikiem wiązanki kwiatów złożyli też działacze opozycji z naszego regionu i przedstawiciele Zarządu Regionu Bydgoskiego NSZZ "Solidarność", w tym też filar żnińskiej "Solidarności" Andrzej Wybrański, który w latach 80. prowadził nielegalną drukarnię.
 

To jak walczyła "Solidarność" pokazała inscenizacja przygotowana przez uczniów Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych w Żninie. Działalność tych osób natomiast docenił Marszałek Województwa Piotr Całbecki, który odznaczył medalami 8 zasłużonych działaczy antypeerelowskiej opozycji.

Lista odznaczonych Medalem Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego Unitas Durat

Palatinatus Cuiaviano-Pomeraniensis

Żnin 13 grudnia 2015 roku

• Alojzy Kaczmarek - zam. w Rogowie, współzałożyciel struktur Solidarnościowych w Gminie Rogowo, uczestnik I Wielkiej Manifestacji Rolników w Bydgoszczy w lutym 1981 r. Od początku 1982 organizował i uczestniczył w tajnych spotkaniach struktur „podziemnych”, zajmował się kolportażem ulotek propagandowych. Współpracował z Andrzejem Wybrańskim. W czasie trwania stanu wojennego wspomagał rodziny osób internowanych. Obecnie jako emeryt jest działaczem LKS Rogowo. Odznaczony Brązowym Krzyżem Zasługi oraz dwa razy (1991 i 2007) Złotym Krzyżem Zasługi przyznanym przez Prezydenta RP.
   
• Bogdan Zieliński – zam. w Rogowie, współzałożyciel struktur Solidarnościowych w Gminie Rogowo, uczestnik I Wielkiej Manifestacji Rolników w Bydgoszczy w lutym 1981 r. Od początku 1982 organizował i uczestniczył w tajnych spotkaniach struktur „podziemnych”, zajmował się kolportażem ulotek propagandowych. Współpracował z Andrzejem Wybrańskim. Za działalność związkową w latach 80-tych wywożony i przesłuchiwany przez milicję. Wspólnie z kolegami wspomagał rodziny internowanych. Po roku 1989 aktywnie włączył się w budowę struktur Solidarności. W 2000 odznaczony Medalem Solidarności XXlecia Związku.
   
• Dominik Księski – zam. w Żninie, w latach 80-tych współpracował z Andrzejem Wybrańskim, uczestniczył w tajnych spotkaniach Solidarności Nauczycielskiej, zajmował się drukiem i kolportażem prasy podziemnej, ulotek i książek. Przechowywał w domu zakazane materiały w latach 83-84 prowadził wraz z Anna i Romualdem Gil i Piotrem Badowskim tajną drukarnię. Uczestniczył w manifestacjach, tworzył teksty prosolidarnościowe, przekazywał wartości demokratyczne i solidarnościowe młodzieży. W roku 2011 odznaczony przez Prezydenta RP Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.
   
• Bronisław Henryk Gil – zam. w Wenecji k. Żnina, założyciel i przewodniczący Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność” przy ZSMP Bydgoszcz w 1980 r. Za działalność związkową jako jedyny został zwolniony z pracy w 1981 r. W latach 80-tych działał w konspiracyjnych strukturach „Solidarności”, ukrywał w domu działacza Piotra Badowskiego, z którym prowadził tajna drukarnię. Zajmował się przechowywaniem i kolportażem podziemnych ulotek, czasopism i broszur. Uczestniczył w tajnych spotkaniach.
   
• Anna Gil – zam. w Wenecji k. Żnina, wraz z mężem ukrywała w domu działacza Piotra Badowskiego, prowadzącego tajną drukarnię. Zajmowała się przechowywaniem i kolportażem podziemnych ulotek, czasopism i broszur. Uczestniczyła w tajnych spotkaniach. Była łącznikiem pomiędzy obsługującymi „bibułę”. Zajmowała się zaopatrzeniem materiałowym oraz organizacją zaplecza gospodarczego.
   
• Piotr Badowski – zam. w Bydgoszczy, od początku 1982 roku jako pracownik zakładu przemysłu odzieżowego MODUS prowadził w domu tajną drukarnię czasopism, broszur i ulotek podziemnych. Parokrotnie był przesłuchiwany. Uciekł z domu przed funkcjonariuszami SB przybyłymi z nakazem aresztowania za działalność związkową. 17 razy zmieniał miejsce ukrywania w Bydgoszczy, Więcborku, Toruniu, Grudziądzu, Żninie. W Wenecji ukrywając się u państwa Gil wraz z Dominikiem Księskim ze Żnina ponownie prowadził tajną drukarnię.